1. Tội Lừa Đảo Chiếm Đoạt Tài Sản Và Mức Hình Phạt
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025). Đây là hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác, hiện đang là một trong những tội phạm phổ biến và có diễn biến phức tạp nhất trong bối cảnh kinh tế số, thương mại điện tử phát triển mạnh.
1.1. Các khung hình phạt tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Khung 1 — Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù từ 06 tháng đến 03 năm:
- Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng
- Hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm
- Hoặc đã bị kết án về tội này hoặc các tội liên quan, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm
Khung 2 — Tù từ 02 đến 07 năm:
- Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng
- Hoặc có tình tiết tăng nặng: phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt, lợi dụng chức vụ quyền hạn…
Khung 3 — Tù từ 07 đến 15 năm:
- Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng
- Hoặc lợi dụng thiên tai, dịch bệnh
Khung 4 — Tù từ 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân:
- Chiếm đoạt tài sản trị giá 500 triệu đồng trở lên
- Hoặc lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp
1.2. Hình phạt bổ sung
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị:
- Phạt tiền từ 10 triệu đến 100 triệu đồng
- Cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề từ 01 đến 05 năm
- Tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản
2. Thời Gian Xóa Án Tích Tội Lừa Đảo Chiếm Đoạt Tài Sản
Căn cứ vào mức hình phạt thực tế được tuyên trong bản án, thời hạn chờ xóa án tích đương nhiên theo Điều 70 BLHS 2015 như sau:
| Mức hình phạt thực tế | Thời gian chờ xóa án tích |
|---|---|
| Cải tạo không giam giữ | 1 năm sau khi chấp hành xong |
| Tù nhưng hưởng án treo | 1 năm sau khi hết thời gian thử thách |
| Tù đến 05 năm | 2 năm sau khi ra tù |
| Tù từ trên 05 năm đến 15 năm | 3 năm sau khi ra tù |
| Tù từ trên 15 năm, tù chung thân được giảm án | 5 năm sau khi ra tù |
2.1. Ví dụ tính thời gian thực tế
Ví dụ 1: Anh A bị kết án 2 năm tù (hưởng án treo, thời gian thử thách 4 năm) về tội lừa đảo chiếm đoạt 30 triệu đồng. Thời gian thử thách kết thúc tháng 05/2025.
- Hình phạt án treo → thời gian chờ: 1 năm
- Thời điểm được xóa án tích: tháng 05/2026
Ví dụ 2: Chị B bị kết án 10 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt 300 triệu đồng, ra tù tháng 03/2023.
- Mức phạt từ 5–15 năm → thời gian chờ: 3 năm
- Thời điểm được xóa án tích: tháng 03/2026
Ví dụ 3: Anh C bị kết án 18 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt hơn 500 triệu đồng, ra tù tháng 01/2024.
- Mức phạt trên 15 năm → thời gian chờ: 5 năm
- Thời điểm được xóa án tích: tháng 01/2029
3. Điều Kiện Xóa Án Tích Tội Lừa Đảo
3.1. Đã chấp hành xong toàn bộ hình phạt
- Chấp hành xong hình phạt tù hoặc hết thời gian thử thách của án treo
- Hoàn thành hình phạt bổ sung nếu có (cấm hành nghề, cấm đảm nhiệm chức vụ…)
3.2. Đã hoàn thành nghĩa vụ dân sự — điểm mấu chốt
Đây là điều kiện đặc biệt quan trọng và phức tạp nhất trong tội lừa đảo, vì giá trị tài sản chiếm đoạt thường rất lớn. Người bị kết án phải hoàn thành đầy đủ:
- Bồi hoàn toàn bộ tài sản đã chiếm đoạt của người bị hại
- Bồi thường thiệt hại phát sinh từ hành vi lừa đảo (nếu có)
- Nộp đủ án phí hình sự và dân sự theo quyết định Tòa án
- Nộp tiền phạt bổ sung (nếu bản án có phán quyết phạt tiền)
- Thi hành phán quyết tịch thu tài sản (nếu có)
Trên thực tế, nhiều người bị kết án tội lừa đảo ra tù nhưng chưa bồi hoàn đủ cho người bị hại do số tiền quá lớn, đây là vướng mắc phổ biến nhất dẫn đến không đủ điều kiện xóa án tích.
3.3. Không phạm tội mới trong thời gian chờ
Trong suốt thời gian chờ xóa án tích, người bị kết án không được thực hiện bất kỳ hành vi phạm tội nào bị xử lý hình sự.
4. Hồ Sơ Xóa Án Tích Tội Lừa Đảo Chiếm Đoạt Tài Sản
4.1. Trường hợp xóa án tích đương nhiên
Hồ sơ xin cấp Phiếu lý lịch tư pháp không có án tích gồm:
- Tờ khai yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp (theo mẫu quy định)
- Bản sao CCCD/CMND còn hiệu lực
- Bản sao sổ hộ khẩu hoặc giấy xác nhận cư trú
- Bản sao bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật
- Giấy chứng nhận chấp hành xong hình phạt tù (do Trại giam cấp) hoặc giấy xác nhận hết thời gian thử thách (do UBND cấp xã cấp với án treo)
- Chứng từ bồi hoàn/bồi thường cho người bị hại (biên lai chuyển khoản, biên bản xác nhận của Phòng thi hành án dân sự khu vực hoặc chữ ký người bị hại)
- Biên lai nộp án phí, tiền phạt và các nghĩa vụ tài chính khác
Nơi nộp hồ sơ: Công an tỉnh/thành phố nơi cư trú
4.2. Trường hợp xóa án tích theo quyết định Tòa án
Ngoài các giấy tờ trên, bổ sung:
- Đơn xin xóa án tích (trình bày quá trình tiến bộ, ăn năn hối cải, nỗ lực bồi hoàn cho bị hại)
- Xác nhận của UBND xã/phường nơi cư trú
- Xác nhận của cơ quan, tổ chức nơi làm việc (nếu có)
- Bằng chứng về việc đã bồi hoàn phần lớn tài sản và cam kết tiếp tục bồi hoàn phần còn lại
Nơi nộp hồ sơ: Tòa án đã xét xử sơ thẩm vụ án
5. Những Vướng Mắc Đặc Thù Khi Xóa Án Tích Tội Lừa Đảo
5.1. Số tiền bồi hoàn quá lớn, không có khả năng chi trả ngay
Đây là vướng mắc phổ biến nhất. Với những vụ lừa đảo hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng, người bị kết án thường không có khả năng bồi hoàn toàn bộ ngay một lúc. Trong trường hợp này:
- Có thể thương lượng với người bị hại về trả dần theo kỳ hạn
- Cần có biên bản thỏa thuận trả dần có chữ ký của người bị hại
- Liên hệ Phòng Thi hành án dân sự khu vực để được hướng dẫn phương thức thi hành án phù hợp (từ 01/7/2026 theo Luật số 106/2025/QH15, Chi cục Thi hành án cấp huyện được thay thế bằng Phòng THADS khu vực)
- Lưu ý: chỉ khi hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ mới đủ điều kiện xóa án tích
Điểm mới từ 01/7/2026: Theo Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 và Nghị định số 152/2026/NĐ-CP, người dân có thể theo dõi tiến độ thi hành án, nộp đơn và nhận thông báo hoàn toàn trực tuyến qua nền tảng số của cơ quan THADS — không cần đến trực tiếp như trước đây.
5.2. Người bị hại có nhiều người, khó xác nhận đầy đủ
Nhiều vụ lừa đảo có hàng chục, thậm chí hàng trăm người bị hại. Cần hoàn thành nghĩa vụ với tất cả người bị hại, không thể bỏ sót bất kỳ ai. Nếu không liên lạc được với một số người bị hại, cần phối hợp với Phòng THADS khu vực để có phương án xử lý, bao gồm khả năng xác nhận qua hệ thống dữ liệu số liên thông.
5.3. Tài sản bị tịch thu chưa thi hành xong
Nếu bản án có phán quyết tịch thu tài sản mà chưa được thi hành đầy đủ, người bị kết án chưa đủ điều kiện xóa án tích. Cần liên hệ Phòng THADS khu vực để xác nhận tình trạng thi hành án — từ 01/7/2026 có thể tra cứu trực tuyến qua hệ thống nền tảng số THADS.
5.4. Hình phạt bổ sung cấm hành nghề
Một số bản án tội lừa đảo có kèm hình phạt cấm hành nghề hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ trong 1–5 năm. Thời hạn xóa án tích chỉ bắt đầu tính sau khi hết cả thời hạn hình phạt bổ sung này.
6. Ảnh Hưởng Của Án Tích Lừa Đảo Đến Cuộc Sống
Án tích tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có ảnh hưởng đặc biệt nặng nề trong các lĩnh vực:
- Kinh doanh: Không thể làm người đại diện pháp luật, Giám đốc, Tổng Giám đốc doanh nghiệp trong thời gian còn án tích
- Tài chính ngân hàng: Rất khó vay vốn ngân hàng hoặc ký kết hợp đồng giá trị lớn
- Việc làm: Nhiều vị trí quản lý, kế toán, tài chính yêu cầu lý lịch tư pháp sạch
- Xuất cảnh: Nhiều quốc gia từ chối cấp visa cho người có án tích về tội lừa đảo
- Uy tín xã hội: Ảnh hưởng lâu dài đến mối quan hệ kinh doanh và xã hội
7. Câu Hỏi Thường Gặp
Q: Bị kết án 3 năm tù (hưởng án treo) về tội lừa đảo, bao giờ xóa được án tích? A: Sau khi hết thời gian thử thách của án treo và hoàn thành nghĩa vụ bồi hoàn, chờ thêm 1 năm là đủ điều kiện xóa án tích đương nhiên.
Q: Đã trả một phần tiền bồi hoàn, phần còn lại đang trả dần, có đủ điều kiện xóa án tích không? A: Chưa đủ điều kiện. Phải hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ bồi hoàn trong bản án mới được xóa án tích.
Q: Tội lừa đảo có được xóa án tích trước thời hạn không? A: Có thể, nếu đã qua ít nhất 1/3 thời hạn chờ, có tiến bộ rõ rệt được xác nhận và đặc biệt là đã bồi hoàn phần lớn tài sản cho người bị hại.
Q: Bị cấm hành nghề 3 năm sau khi ra tù, thời hạn xóa án tích tính từ khi nào? A: Tính từ ngày hết thời hạn cấm hành nghề (tức là sau khi chấp hành xong cả hình phạt bổ sung), không phải từ ngày ra tù.
Q: Người bị hại không chịu xác nhận đã nhận tiền bồi hoàn, phải làm thế nào? A: Nên thực hiện bồi hoàn qua chuyển khoản ngân hàng để có bằng chứng, hoặc thông qua Phòng Thi hành án dân sự khu vực để được xác nhận chính thức.
8. Hỗ Trợ Pháp Lý Từ Luật Sư
Xóa án tích tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản thường gặp nhiều vướng mắc phức tạp, đặc biệt liên quan đến nghĩa vụ bồi hoàn số tiền lớn và xác nhận từ nhiều người bị hại. Đội ngũ luật sư của Hỏi Đáp Pháp Luật Online có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này, sẵn sàng:
- Tư vấn miễn phí về điều kiện và thời điểm đủ điều kiện xóa án tích
- Hỗ trợ thương lượng bồi hoàn với người bị hại
- Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, đúng quy định
- Soạn thảo đơn xin xóa án tích trước thời hạn (nếu đủ điều kiện)
- Đại diện làm việc với Thi hành án tỉnh/ thành phố hoặc Phòng Thi hành án khu vực và cơ quan có thẩm quyền
Liên hệ ngay qua Zalo/điện thoại: 0398200093 để được tư vấn miễn phí và bảo mật tuyệt đối.
Bài viết được biên soạn dựa trên Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025 – Luật số 86/2025/QH15), Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026), Nghị định số 152/2026/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn thi hành. Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn pháp lý chuyên nghiệp trong từng trường hợp cụ thể.
